Scorzonera hispanica
Skorzonera, salsefia czarna, salsefia hiszpańska, wężymord: pod potoczną nazwą „salsefia” w rzeczywistości kryje się właśnie ten gatunek — o długim korzeniu i czarnej skórce, który w warzywnikach wyparł prawdziwą salsefię białą. Jest bardziej plenny, smaczniejszy, a przede wszystkim wieloletni — jego biały, delikatny miąższ subtelnie przypomina szparagi i karczocha, z lekko jodowaną nutą, dzięki której zyskał przydomek „ostrygi warzywnika”.
Charakterystyka:
-
Długi, mięsisty korzeń: dorastający do 30 cm, o czarnej skórce i białym, delikatnym miąższu.
-
Wykwintny smak: łagodny i lekko słodki, z delikatną jodowaną nutą bardzo cenioną przez szefów kuchni.
-
Stare warzywo: uprawiane od XVI wieku, dziś rzadko spotykane na straganach.
-
Wieloletnia i odporna: może pozostawać w ziemi przez kilka lat i znosi silne mrozy.
Wskazówki dotyczące siewu:
-
Stanowisko: słoneczne lub lekko zacienione.
-
Gleba: głęboka, spulchniona i pozbawiona kamieni — to kluczowa kwestia ze względu na długość korzenia. Spulchnijcie glebę na głębokość co najmniej 30 cm. Bezwzględnie unikajcie świeżego obornika, który powoduje rozwidlanie korzeni, i wybierzcie dobrze rozłożony kompost.
-
Metoda: wysiewajcie bezpośrednio do gruntu, gdy minie ryzyko przymrozków, na głębokość 2–3 cm, zachowując odstępy 10–15 cm. Ważne: jej nasiona szybko tracą zdolność kiełkowania — wykorzystajcie je w ciągu roku. Zobaczcie, jak wysiewać nasiona.
Wskazówki dotyczące pielęgnacji:
- Przerwijcie siewki, pozostawiając 10 cm odstępu. Podlewajcie regularnie, aby utrzymać glebę lekko wilgotną aż do zbiorów — susza powoduje twardnienie korzeni.
- Delikatnie wzruszajcie glebę, ponieważ korzeń rośnie dość blisko powierzchni.
Wskazówki dotyczące zbiorów:
- Zbierajcie od jesieni, wykopując rowek wzdłuż rzędu, zamiast wyciągać korzenie — są długie, kruche i bardzo łatwo się łamią.
- Bardzo dobrze przechowuje się w ziemi przez całą zimę — wykopujcie ją w miarę potrzeb. Jeśli w pierwszym roku korzenie pozostaną cienkie, pozwólcie im rosnąć jeszcze przez jeden sezon.
Korzystne sąsiedztwo:
Znaczenie dla bioróżnorodności:
- Pozostawcie jedną roślinę do kwitnienia w drugim roku: jej duże, pachnące, żółte koszyczki kwiatowe, otwierające się rano, są chętnie odwiedzane przez pszczoły i motyle.
- Jej niełupki z puchem kielichowym, podobnie jak u mniszka, stanowią później pożywienie dla ptaków żywiących się nasionami.
Zastosowanie:
- Przez długi czas szkodziła jej opinia warzywa, które brudzi — jej skórka plami palce — ale rozwiązanie jest proste: obierajcie ją pod wodą, w rękawiczkach, i od razu zanurzajcie korzenie w wodzie z cytryną, aby nie ciemniały.
- Doskonale smakuje w sosie śmietanowym, zapiekana, smażona na patelni lub w kremowej zupie. Jej młode liście można jeść w sałatkach. Zobaczcie nasze stare i wieloletnie warzywa.
Zbiór własnych nasion:
Pozostawcie kilka roślin w ziemi na drugi rok: zakwitną i wytworzą niełupki z puchem kielichowym, które należy zebrać, zanim porwie je wiatr. Pamiętajcie, że te nasiona źle się przechowują — wysiejcie je ponownie już w następnym roku. Zobaczcie, jak przechowywać własne nasiona.
Zaangażowanie na rzecz jakości: w SemiSauvage - Permaculture uprawiamy i selekcjonujemy nasze nasiona, kierując się szacunkiem dla świata przyrody. Działając w pobliżu wulkanów Owernii, wybieramy odmiany zdolne do rozmnażania i niehybrydowe, testowane pod kątem zdolności kiełkowania, starannie sortowane i pakowane, bez żadnych chemicznych środków ochrony. Wierzymy, że należy przywrócić ogrodnikom możliwość ponownego wysiewania, rok po roku, nasion, które naprawdę do nich należą.
Zapomniane zimowe warzywo o wykwintnym smaku i obfitych plonach.
