Parthenocissus quinquefolia
Winobluszcz pięciolistkowy, winobluszcz wirginijski: pochodzi z Ameryki Północnej i wspina się bez żadnego podparcia dzięki maleńkim przylgom przyczepnym na końcach wąsów — mechanizm ten jest tak skuteczny, że zainspirował badania nad klejami przemysłowymi. Zresztą nazwa rodzaju oznacza po grecku „dziki bluszcz”, choć roślina ta nie ma z bluszczem nic wspólnego.
Cechy:
-
Spektakularne ulistnienie: latem gęste i zielone, jesienią rozpala się szkarłatem i purpurą — to jeden z najpiękniejszych spektakli w ogrodzie.
-
Szybki wzrost: szybko pokrywa fasady, mury i kraty, osiągając ponad 10 metrów.
-
Mocowanie powierzchniowe: jego przylgi przyklejają się do podłoża, nigdy w nie nie wrastając — na tym właśnie polega różnica w porównaniu z bluszczem.
-
Bardzo odporny: po ukorzenieniu praktycznie nie wymaga podlewania ani pielęgnacji.
Winobluszcz i fasady: różnica w porównaniu z bluszczem
- W przeciwieństwie do bluszczu, który przyczepia się za pomocą prawdziwych korzeni czepnych wnikających w spoiny murarskie i z czasem je rozsuwających, winobluszcz mocuje się za pomocą prostych przylg adhezyjnych umieszczonych na powierzchni. Nie wnika ani w spoiny, ani w tynk, ani w kamień. Na zdrowym murze nie powoduje żadnych uszkodzeń konstrukcyjnych.
- Jedyną przydatną ostrożnością jest unikanie podłoży już osłabionych: na łuszczącym się tynku lub słabo przylegającej wyprawie siła przylg może w końcu oderwać fragmenty powierzchni — podobnie jak zrobiłoby to każde ciężkie pnącze. Na dobrze zachowanym murze nie ma problemu.
-
Aby usunąć go bez śladów: nigdy nie wyrywajcie go ręcznie, ponieważ pozostawiłoby to ślady. Przytnijcie pędy u podstawy, pozostawcie je na murze do wyschnięcia przez kilka tygodni, a następnie wyszczotkujcie martwe przylgi twardą szczotką. Tynk pozostanie nienaruszony.
Środki ostrożności:
-
Jego granatowoczarne jagody nie są jadalne: mimo że należy do tej samej rodziny co winorośl, jego owoce zawierają kryształy szczawianu i powodują zaburzenia trawienia. Należy trzymać je poza zasięgiem małych dzieci.
- Jego bujny wzrost wymaga kontroli na wysokości: nie pozwalajcie mu docierać do rynien ani wsuwać się pod dachówki, ponieważ pędy mogą unosić pokrycie dachowe.
Wskazówki dotyczące wysiewu:
-
Stanowisko: słoneczne lub półcieniste — jesienne kolory są tym intensywniejsze, im jaśniejsze jest stanowisko.
-
Gleba: naprawdę każdy rodzaj, nawet uboga lub wapienna, pod warunkiem że jest dobrze przepuszczalna. To jedno z najmniej wymagających pnączy. Zwykła gleba w zupełności wystarczy.
-
Metoda: konieczna jest stratyfikacja nasion na zimno przez 2–3 miesiące, aby przerwać ich spoczynek. Następnie wysiejcie je w marcu–kwietniu, do doniczek lub bezpośrednio do gruntu, w dobrze przepuszczalnej glebie.
Wskazówki dotyczące sadzenia:
- Przesadźcie roślinę u podstawy podpory, którą ma pokryć, około 30 cm od muru, aby pozostawić miejsce dla korzeni. Pokierujcie pierwszymi pędami, a później poradzi sobie sama.
- Jeśli wolicie niczego nie przyklejać do muru, rozciągnijcie kilka centymetrów od fasady nierdzewne linki: roślina będzie rozwijać się na nich równie dobrze, a mur pozostanie przewiewny.
Wskazówki dotyczące pielęgnacji:
- Podlewajcie w pierwszym roku; później podlewanie w gruncie staje się zbędne.
- Przycinajcie każdej zimy, aby ograniczyć jego rozrost i utrzymać go z dala od otworów oraz dachów.
Korzystne połączenia:
- Dobrze komponuje się z innymi silnie rosnącymi pnączami na dużych powierzchniach, takimi jak chmiel, którego sezonowe ulistnienie uwalnia światło zimą w tym samym czasie. U jego podstawy z dobrodziejstw tworzonego przez niego chłodu korzystają byliny preferujące lekki cień.
Znaczenie dla bioróżnorodności:
- Jego gęste ulistnienie na murze stanowi schronienie i bardzo chętnie wybierane miejsce gniazdowania dla ptaków, a także zimową ostoję dla wielu owadów.
- Jego jagody, trujące dla ludzi, są jesienią cenionym pokarmem kosów i drozdów.
- Jego niepozorne kwitnienie jest zaskakująco miododajne i w lipcu rozbrzmiewa brzęczeniem pszczół.
Zastosowanie:
- Pokrywanie fasad, murów, krat, pergoli i ogrodzeń. Jego gęste ulistnienie wyraźnie chłodzi latem ściany wystawione na południe, a sezonowy charakter pozwala słońcu powrócić na fasadę już jesienią — to osłona przeciwsłoneczna, która sama dostosowuje się do pór roku.
Zbiór własnych nasion:
Zbierzcie jesienią dobrze dojrzałe jagody — w rękawiczkach — rozgniećcie je w niewielkiej ilości wody i wypłuczcie, aby oddzielić nasiona od miąższu. Wysuszcie je przed zimową stratyfikacją. Zobaczcie jak przechowywać własne nasiona.
Zaangażowanie na rzecz jakości: w SemiSauvage - Permaculture uprawiamy i wybieramy nasze nasiona, kierując się szacunkiem dla żywej natury. Działając w pobliżu wulkanów Owernii, wybieramy odmiany zdolne do rozmnażania i niehybrydowe, testowane pod kątem zdolności kiełkowania, starannie sortowane i pakowane, bez żadnych zabiegów chemicznych. Wierzymy, że należy przywrócić ogrodnikom możliwość ponownego wysiewania rok po roku nasion, które naprawdę do nich należą.
Szkarłatny jesienny mur, bez wad bluszczu.
