Bu makalede 9
Lezzetli ve nadir mantarlarınızı doğrudan bahçenizde, hatta iç mekânda hasat etmeyi mi hayal ediyorsunuz? SemiSauvage Permaculture tarafından sunulan sıvı miselyum tüpleri sayesinde kuzugöbeği, trüf, porçini veya shiitake gibi türleri yetiştirmek, daha önce hiç deneyiminiz olmasa bile mümkün hâle geliyor.
Sıvı miselyum nedir?
Her tüp, steril bir sıvı içinde süspansiyon hâlinde, miselyum formunda canlı bir mantar suşu içerir. Miselyum, bir bitkinin köklerine benzeyen, mantarın vejetatif organizmasıdır; bir substratı kolonize ederek daha sonra meyve vermesini, yani mantar oluşturmasını sağlar.
Her kullanımdan önce miselyum, özel bir şekerli su içinde seyreltilmeli ve ardından oda sıcaklığında birkaç gün inkübe edilmelidir.
Karışım nasıl hazırlanır?
- Su: Mineralli, klorsuz su kullanın.
- Şeker: Koruyucu içermeyen, glikoz/fruktoz bazlı bir şurup ekleyin (elma veya şeftali).
-
Dozaj:
- 15 ml tüp → 1,5 L su + 15 ml şurup
- 50 ml tüp → 5 L su + 50 ml şurup
- İnkübasyon: Karanlık bir yerde, en az 20 °C sıcaklıkta 10 gün bekletin. Sıvı bulanıklaşacak ve ipliksi oluşumlar ortaya çıkacaktır.
Gazları boşaltmak için şişeyi düzenli olarak açın. Kapağı hafifçe delerek aşırı basınç oluşmasını önleyin.
Hangi mantarlar yetiştirilebilir?
Açık havada, bahçede, ormanda veya çayırda
- Kuzugöbeği mantarları: ilkbaharda veya sonbaharda, kumlu toprağa ya da meyve bahçelerine ekilmelidir. İlkbaharda, aşılamadan 2 ila 3 yıl sonra meyve verir.
- Porçini mantarları, kanlıcalar, borazan mantarları, kuzu göbeği mantarları: mikoriza oluşturan türlerdir; yaprak döken ağaçların kökleriyle birlikte yetiştirilmelidir. Türüne göre yaz sonundan sonbahara kadar meyve verir.
- Çayır mantarı: çiğnenmemiş çayırlarda veya açıklıklarda yetişir. Çok dayanıklıdır; ilkbahar ve sonbaharda meyve verir.
- Siyah veya beyaz trüf: genç ağaçların (meşe, fındık, ıhlamur…) köklerine aşılanmalıdır. 5 ila 10 yıl sonra meyve verir, ancak uzun ömürlüdür.
İç mekânda veya kontrollü dış ortamda
- Kültür mantarı (beyaz ve kahverengi): pastörize kompost üzerinde kaplarda veya kasalarda. Hızlı meyve oluşumu (2 ila 3 ay).
- İstiridye mantarı, shiitake, siyah mantar: odun, saman veya kahve telvesi üzerinde çok verimlidir. İç mekânda torbalara, dış mekânda ise kütüklere uygundur.
Nasıl aşılanır?
- İyi bir substrat seçin: türe göre orman humusu, talaş, kompost, saman veya odun.
- Seyreltilmiş miselyum karışımını dökün doğrudan nemlendirilmiş substratın üzerine.
- Nemi korumak için üzerini hafifçe dökülmüş yapraklarla veya samanla örtün.
- Düzenli olarak bakım yapın: nemi kontrol edin, kimyasal gübrelerden kaçının, gerekirse havalandırın.
Ne zaman aşılanmalı?
- Kuzugöbeği, porcini, kanlıca mantarı, çayır mantarı, trüf vb.: ilkbahar veya sonbahar
- Kültür mantarı, istiridye mantarı, shiitake: iç mekânda yıl boyunca
İlk hasattan önce ne kadar beklemek gerekir?
Bazı türlerde meyve oluşumu hızlı olabilir (birkaç hafta), kuzugöbeği veya trüf gibi diğer türlerde ise birkaç yıl sürebilir. Yerleştikten sonra miselyum uzun yıllar yaşayabilir ve düzenli olarak ürün verebilir.
Neden sıvı miselyum tercih edilmeli?
Tek hasatla sınırlı olan hazır kitlerin aksine, sıvı miselyum tüpleri doğal bir ekosistemde kalıcı kolonizasyon sağlar. Bu, bağımsız, ekolojik ve öğretici bir süreçtir.
Tüm miselyumlarımızı keşfedin ve ister bahçenizde, ister bir çayırda, hatta serin ve karanlık bir mahzende el yapımı mantar yetiştiriciliği serüvenine başlayın.
Sık sorulan sorular
Musluk suyu kullanılabilir mi?
Hayır. Musluk suyu klorludur ve klorun amacı tam olarak mikroorganizmaları yok etmektir — miselyum da bunlardan biridir. Klorsuz maden suyu kullanın veya klorun buharlaşması için suyu yeterince uzun süre açık havada bekletin.
Neden koruyucu içermeyen bir şurup kullanılmalı?
Şeker, on günlük inkübasyon boyunca miselyumun besinini sağlar. Koruyucu içeren bir şurup beklenenin tam tersini yapar: gelişimi engeller. Bu nedenle elma veya şeftali aromalı glikoz ve fruktoz şurubu tercih edilir.
İnkübasyonun başarılı olduğunu nasıl anlayabilirim?
En az 20 °C’de ve karanlıkta yaklaşık on günün sonunda sıvı bulanıklaşır ve süspansiyon hâlinde beyaz iplikçikler belirir. Beklenmesi gereken tek işaret budur: tamamen berrak kalan bir sıvı başlamamıştır.
On günün sonunda sıvı bulanıklaşmadı, ne yapmalıyım?
Üç koşulu sırayla yeniden kontrol edin. Sıcaklık gerçekten 20 °C’nin üzerinde kaldı mı? Su klorsuz muydu? Şurup gerçekten koruyucu içermiyor muydu? Bu üç noktadan yalnızca birinin bile eksik olması başlangıcı engellemeye yeter. Sonuca varmadan önce birkaç gün daha bekleyin: soğuk süreci yavaşlatır, ancak miselyumu öldürmez.
Porcini veya yer mantarı saksıda ya da iç mekânda yetiştirilebilir mi?
Hayır. Bu türler mikorizaldir: yaşayan bir ağacın kökleriyle simbiyoz içinde yaşar ve onsuz asla meyve vermez. Açık alanda, genç bir yapraklı ağacın dibine dikilirler. İç mekân için, yalnızca bir substratla yetinen saprofitlere — istiridye mantarı, shiitake, kültür mantarı — yönelin.
Akılda tutulması gerekenler
Sıvı miselyum tek kullanımlık bir kit değildir: kalıcı olarak yerleşir ve yıllarca ürün verir. Her şey hazırlığa bağlıdır — klorsuz su, koruyucu içermeyen şurup ve en az 20 °C’de karanlıkta on gün. Ayrıca süre, gösterilen özene değil türe bağlıdır: odun veya saman üzerinde birkaç hafta, yer mantarı içinse birkaç yıl.
Yorum yazın
Bu site hCaptcha ile korunuyor. Ayrıca bu site için hCaptcha Gizlilik Politikası ve Hizmet Şartları geçerlidir.