Nasiona czarnego kozibrodu – skorzonery (Scorzonera hispanica)

Scorzonera hispanica

Skorzonera, czarny wężymord, wężymord hiszpański, skorzonera: pod potoczną nazwą „wężymord” w rzeczywistości kryje się właśnie ten gatunek — o długim korzeniu i czarnej skórce, który w ogrodach warzywnych wyparł prawdziwy biały wężymord. Jest bardziej plenny, smaczniejszy, a przede wszystkim wieloletni — jego biały, delikatny miąższ subtelnie przypomina szparagi i karczocha, z jodowaną nutą, dzięki której zyskał przydomek „ostrygi z ogrodu warzywnego”.

Charakterystyka:

• Długi, mięsisty korzeń: do 30 cm długości, z czarną skórką i miękkim, białym miąższem.
• Delikatny smak: łagodny i lekko słodki, z wyraźną jodowaną nutą, bardzo cenioną przez szefów kuchni.
• Stare warzywo: uprawiane od XVI wieku, dziś rzadko spotykane na straganach.
• Wieloletnia i odporna: może pozostawać w ziemi przez kilka lat i dobrze znosi silne mrozy.

Wskazówki dotyczące siewu:

• Stanowisko: słoneczne lub lekko zacienione.
• Gleba: głęboka, spulchniona i pozbawiona kamieni — to kluczowa kwestia ze względu na długość korzenia. Spulchnijcie glebę na głębokość co najmniej 30 cm. Bezwzględnie unikajcie świeżego obornika, który powoduje rozwidlanie korzeni, i wybierzcie dobrze rozłożony kompost.
• Metoda: wysiejcie bezpośrednio do gruntu, gdy minie ryzyko przymrozków, na głębokość 2–3 cm, zachowując odstępy 10–15 cm. Ważne: nasiona szybko tracą zdolność kiełkowania — wykorzystajcie je w tym samym roku. Zobaczcie, jak wysiewać nasiona.

Wskazówki dotyczące pielęgnacji:

• Przerwijcie siewki, pozostawiając odstępy 10 cm. Podlewajcie regularnie, aby gleba pozostała lekko wilgotna aż do zbiorów — susza powoduje twardnienie korzeni.
• Delikatnie spulchniajcie glebę, ponieważ korzeń rośnie dość blisko powierzchni.

Wskazówki dotyczące zbiorów:

• Zbierajcie od jesieni, wykopując rowek wzdłuż rzędu, zamiast wyciągać korzenie: są długie, kruche i bardzo łatwo się łamią.
• Bardzo dobrze przechowuje się w ziemi przez całą zimę — wykopujcie ją w miarę potrzeb. Jeśli w pierwszym roku korzenie pozostaną cienkie, pozwólcie im rosnąć jeszcze przez jeden sezon.

Korzystne sąsiedztwo:

• Dobrze komponuje się z marchewką, porem i sałatą. Jej głęboki korzeń spulchnia glebę pod kolejne uprawy. Zobaczcie dobre sąsiedztwo warzyw w ogrodzie.

Znaczenie dla bioróżnorodności:

• Pozostawcie jedną roślinę do kwitnienia w drugim roku: jej duże, pachnące, żółte koszyczki, otwierające się rano, są chętnie odwiedzane przez pszczoły i motyle.
• Jej niełupki z puchem kielichowym, podobnie jak u mniszka, stanowią później pokarm dla ptaków odżywiających się nasionami.

Zastosowanie:

• Jej reputacja jako brudzącego warzywa przez długi czas jej szkodziła — skórka barwi palce — ale rozwiązanie jest proste: obierajcie ją pod wodą, w rękawiczkach, i od razu zanurzajcie korzenie w wodzie z cytryną, aby nie ściemniały.
• Doskonale smakuje w sosie śmietanowym, zapiekana, smażona na patelni lub w kremowej zupie. Młode liście można jeść w sałatkach. Zobaczcie nasze stare i wieloletnie warzywa.

Zbiór własnych nasion:
Pozostawcie kilka roślin w ziemi na drugi rok: zakwitną i wytworzą niełupki z puchem kielichowym, które należy zebrać, zanim wiatr je rozwieje. Pamiętajcie, że nasiona te źle się przechowują — wysiejcie je ponownie już w następnym roku. Zobaczcie, jak przechowywać własne nasiona.

Zaangażowanie na rzecz jakości: w SemiSauvage - Permaculture uprawiamy i wybieramy nasze nasiona, kierując się szacunkiem dla żywej przyrody. Działamy w pobliżu wulkanów Owernii, wybieramy odmiany zdolne do rozmnażania i niehybrydowe, testowane pod kątem zdolności kiełkowania, starannie sortowane i pakowane, bez żadnych środków chemicznych. Wierzymy, że należy przywrócić ogrodnikom możliwość ponownego wysiewania, rok po roku, nasion, które naprawdę do nich należą.

Zapomniane zimowe warzywo o delikatnym smaku i obfitych plonach.