Çiçekleri sebze bahçesiyle birleştirmek: estetik, tozlaşma, koruma

Bu makalede 9 ⌄

Sebze bahçesindeki çiçekler yalnızca süs olarak görülür: güzel ama ikincil. Gerçek tam tersidir. Çiçeksiz bir sebze bahçesi en iyi yardımcılarından mahrum kalır — üstelik mekanizma sanıldığından daha özgüldür.

Bu çiçekler, aynı türler veya aynı dönemler tarafından karşılanmayan dört farklı işlevi yerine getirir. Bunların hangileri olduğunu anlamak, rastgele tohum ekmek yerine bilinçli seçim yapmayı sağlar.

İşlev 1 — yararlı böceklerin erginlerini beslemek

Bu en güçlü işlevdir ve basit bir gerçeği gözden kaçırdığımız için en sık ihmal ettiğimiz işlevdir.

Uğur böcekleri, çiçek sinekleri ve dantel kanatlılar yaprak bitlerini yalnızca larva hâlindeyken tüketir. Erginleri ise nektar ve polenle beslenir. Yakınlarda çiçek yoksa yerleşmez ve yumurtlamazlar — dolayısıyla yaprak biti sayınız ne olursa olsun hiçbir zaman larvanız olmaz.

Bir çiçek sineği larvası, gelişimi boyunca birkaç yüz yaprak biti tüketir. Bu nedenle anneyi bahçeye çekmek, sebze bahçesinde yapılabilecek en kârlı yatırımdır.

En etkili familyalar

• Maydanozgiller — dereotu, kişniş, rezene, çiçeklenmeye bırakılmış havuç, civanperçemi. Düz şemsiyeleri, hortumları kısa olan çiçek sineklerinin nektara kolayca ulaşmasını sağlar. Bu bir tercih değil, mekanik bir ölçüttür.
• Papatyagiller — aynısafa, kozmos, peygamber çiçeği, matrikarya, ekinezya. Düz çiçek tablaları, uzun süren çiçeklenme.
• Hodangiller — hodan, arı otu. Çok bol nektar, aylar süren çiçeklenme.

Birkaç kişniş veya maydanoz bitkisinin çiçeklenmesine izin vermek, sebze bahçesinde alınabilecek en iyi kararlardan biridir — üstelik bu bitkiler zaten çiçeklenmeye gideceği için hiçbir maliyeti yoktur.

İşlev 2 — tozlaştırıcıları çekmek

Tozlaşma olmadan kabak, sakız kabağı, kavun ve düzgün şekillenmiş çilek olmaz. Meyvesi yenen sebzeler, domates veya fasulye gibi kendi kendine tozlaşanlar dışında, doğrudan böceklere bağlıdır.

Sorun, tozlayıcıları çekmekten çok onları tutabilmektir. Kabak altı hafta çiçek açar; bahçeniz ondan önce ya da sonra hiçbir şey sunmuyorsa arıların oraya yerleşmek için bir nedeni yoktur.

Ekilecek en iyi nektarlı bitkiler: arı otu (en çok ziyaret edilenlerden biri), hodan, ak üçgül, lavanta, ayçiçeği, gelincik.

Nektarlı bitkiler koleksiyonumuza göz atın.

İşlev 3 — tuzağa düşürmek ve şaşırtmak

Tuzak bitkileri

Korunacak üründen daha çekici bir türü bilerek dikeriz. Latin çiçeği, bakla ve komşu kabakları bırakarak büyük miktarda siyah yaprak bitini kendine çeker.

Şunu anlamak gerekir: tuzak bitkisi uzaklaştırıcı değildir, feda edilir. Üzerinin yaprak bitleriyle kaplandığını görmeyi kabullenmek gerekir — bu, yöntemin işe yaradığının işaretidir. Ona müdahale etmeyin ve özellikle sökmeyin: koloniyi parselin geri kalanına yaymış olursunuz. Onu kenara, hâkim rüzgârın geldiği tarafa dikin; asla ekili alanın ortasına dikmeyin.

Kokusal şaşırtma

Birçok böcek konukçu bitkisini kokusundan tanır. Araya güçlü kokulu bir çiçek ya da aromatik bitki dikmek bu sinyali maskeler: kadife çiçeği, aynısafa, lavanta, kedi nanesi.

Kadife çiçekleri ve nematodlar

Bu gerçek bir durumdur ancak çoğu zaman yanlış anlaşılır: etki, kökler tarafından salgılanan maddelerden kaynaklanır ve toprağın bütün bir mevsim boyunca yoğun biçimde örtülmesini gerektirir. Yeşil gübre olarak kadife çiçeği yetiştirilen bir parsel ölçülebilir bir sonuç verir; kenara dikilmiş üç dekoratif bitki ise vermez. Bununla birlikte yararlı organizmalar için önemlerini korurlar.

İşlev 4 — örtmek, beslemek, yenmek

Bazı çiçekler toprağa ya da sofraya da hizmet eder — bu, permakültürdeki çoklu kullanım ilkesidir.

• Çiçekli yer örtücüler ve yeşil gübreler — phacelia, beyaz üçgül, keten. Hem çiçek açar hem de toprağı korurlar. Üçgüller ayrıca azotu bağlar.
• Yenilebilir çiçekler — latin çiçeği (çiçekleri ve tomurcukları), hodan (iyotlu tat), kadife çiçeği, gelincik, kozmos. Yenilebilir çiçekler: ekim, hasat ve kullanım sayfasına bakın.
• Kendiliğinden yeniden tohumlanan çiçekler — kadife çiçeği, hodan, gelincik, peygamberçiçeği. Bir kez ekildiklerinde müdahale gerektirmeden her yıl geri gelirler. Emek ve sonuç açısından mükemmel bir seçenektir.

Çiçeklenmeyi marttan ekime yaymak

Belirleyici nokta budur ve en çok gözden kaçırılan da budur: hazirandaki çiçek patlaması, bahçe nisanda ve eylülde çıplaksa neredeyse hiçbir işe yaramaz. Faydalı canlıların geçici olarak uğramak yerine kalıcı biçimde yerleşebilmesi için kesintisiz bir kaynağa ihtiyacı vardır.

Dönem	Nöbeti devralan türler
Mart – nisan	Kolza, hardal, papatya, yeniden filizlenen çok yıllık aromatik bitkiler
Mayıs – haziran	Phacelia, hodan, gelincik, peygamberçiçeği, keten, üçgül
Temmuz – ağustos	Ayçiçeği, kozmos, kadife çiçeği, lavanta, ekinezya, latin çiçeği
Eylül – ekim	Geç çiçeklenen kozmos, kadife çiçeği, civanperçemi, yazın kendiliğinden yeniden çıkan phacelia, çiçeklenmeye bırakılan aromatik bitkiler

Çiçeklenmenin başlangıç ve sonunu korumak için iki ipucu: phacelia'yı mayıs ile ağustos arasında birkaç seferde ekin ve sonbaharda her şeyi temizlemeyin — içi boş gövdeler ve kuru çiçek başları kış boyunca faydalı canlılara barınak sağlar.

Nereye yerleştirilmeli

• Parsel kenarında — en basit çözüm; ayrıca sınır etkisinden yararlanır: yaşam, iki farklı ortamın birleştiği sınırda en yoğundur.
• Sıraların arasına — her iki veya üç metrede bir. Koku etkisi kısa mesafede işlediği için en iyi sonucu bu yöntem verir.
• Çiçek şeritlerinde — ürünlerle dönüşümlü olarak tamamen çiçeklere ayrılmış bir parsel. Yeriniz varsa kullanışlıdır.
• Yabani alanda — bakımsız bırakılmış, birkaç çiçeğin tohum vermesine izin verilen bir köşe. Her rahatsızlıktan sonra faydalı canlıların yeniden yerleştiği rezerv alan budur.

Sıkça dile getirilen bir ölçüt: alanın yaklaşık onda birini çiçeklere ayırmayı hedefleyin. 50 m²'lik bir sebze bahçesinde, iyi dağıtılmış beş metrekare bile dengeyi gözle görülür biçimde değiştirir.

Kaçınılması gerekenler

1. Katmerli çiçekli çeşitler. Fazladan taç yaprakları erkek organların yerini alır; bu çeşitler ne polen üretir ne de erişilebilir nektar sunar. Görkemli ama faydasızdır. Her zaman yalın çiçekli formları tercih edin.
2. Sonbaharda her şeyi temizlemek. Kışlama barınaklarını, tam da ihtiyaç duyuldukları sırada ortadan kaldırırsınız.
3. Tek bir türü toplu hâlde yetiştirmek. Çiçeklenme dönemleri farklı beş tür, gösterişli tek türlü bir şeritten daha değerlidir.
4. Latin çiçeğini ekinlerin ortasına dikmek. Yaprak bitlerini çeker: yeri kenarlardır.
5. Organik tarımda bile ilaç kullanmak. Böcek ilaçları bir yaprak bitini uğur böceği larvasından ayırt etmez.

Sık sorulan sorular

Çiçekler sebzelerle rekabet eder mi?

İyi yerleştirildiklerinde rekabetleri önemsizdir. Yıllık çiçeklerin çoğu sığ köklenir ve mütevazı ihtiyaçlara sahiptir. Tozlaşma ve zararlı kontrolündeki fayda, kapladıkları alandan çok daha büyüktür.

Etkisini görmek ne kadar sürer?

Tozlaşma ilk sezondan itibaren gerçekleşir. Zararlıları kontrol etmek ise iki ila üç yıl ister: yardımcı canlıların yerleşmesi ve kışı orada geçirecekleri uygun koşulları bulması için gereken süre budur.

Balkonda da işe yarar mı?

Evet, hem de sanıldığından daha hızlı. Birkaç latin çiçeği ve bir saksı hodan, apartman katında bile ilk yıldan itibaren çiçek sineklerini ve arıları çeker. Balkonda sebze bahçesi sayfasına bakın.

Hazır karışımlar satın almak gerekir mi?

Hazır karışımlar iş görür, ancak çiçeklenmeleri çoğunlukla yaz döneminde toplanır ve içerikleri nadiren bölgenize uygun olur. Çiçeklenme dönemleri birbirinden farklı dört veya beş türü kendiniz bir araya getirirseniz çok daha iyi sonuç alırsınız.

Bu çiçeklerin tohumları hasat edilebilir mi?

Evet; özellikle kadife çiçeği, hodan, gelincik ve peygamber çiçeği için bu çok kolaydır; üstelik bunlar kendi kendilerine yeniden tohumlanır. Tohumlarınızı nasıl saklayacağınızı görün.

Önemli noktalar

Çiçekler sebze bahçesinin dekorasyonu değildir; altyapısıdır: zararlıları kontrol eden canlıları besler ve meyvesi yenen sebzelerinizi döller. Dikkat edilmesi gereken tek ölçüt, basit çiçek formlarında marttan ekime kadar kesintisiz çiçeklenmedir. Gerisi kendiliğinden gelir.

Daha fazlası için

• Sebze bahçesinde en iyi sebze eşleşmeleri
• Yenilebilir çiçekler: ekim, hasat, kullanım
• Haşere kovucu bitkiler: hangileri ekilmeli?
• Yeşil gübre bitkileri ekmek

Bal arıları için bitkilerimizi ve çiçek tohumlarımızı keşfedin — hepsi yeniden üretilebilir; bir kez ekin, yıllarca saklayın.