Το πλήρες ημερολόγιο με τις παροιμίες του κηπουρού, μήνα προς μήνα

Ένα ημερολόγιο που μεταδίδεται από γενιά σε γενιά

Πολύ πριν από τις εφαρμογές καιρού, κάθε περιοχή της Γαλλίας είχε τα δικά της σημάδια για να γνωρίζει πότε να σπείρει, να κλαδέψει ή να συγκομίσει. Ορισμένα γνωμικά ταξίδεψαν από τη μία περιοχή στην άλλη και έγιναν καθολικά· άλλα παρέμειναν χαρακτηριστικά ενός συγκεκριμένου τόπου, μερικές φορές μάλιστα σε μια περιφερειακή γλώσσα. Συγκεντρώσαμε εδώ ένα όσο το δυνατόν πληρέστερο χρονολογικό ημερολόγιο, μήνα προς μήνα, αναφέροντας την τοπική προέλευση όπου αυτή μπορεί να προσδιοριστεί.

---

Ιανουάριος

• « Ετοίμασε για του Αγίου Μαρκελλίνου τους καινούργιους σπόρους σου. » (16 Ιανουαρίου) — η παραδοσιακή στιγμή για την προετοιμασία των σπόρων και του ετήσιου σχεδίου καλλιέργειας.
• « Στα μέσα Ιανουαρίου, άπλωσε την κοπριά σου. » (15 Ιανουαρίου) — θρέψε το έδαφος στην καρδιά του χειμώνα, ώστε να είναι έτοιμο την άνοιξη.
• « Αν παγώσει του Αγίου Βικεντίου, το κρασί ανεβαίνει σαν το αίμα. » / « Του Αγίου Βικεντίου ανεβαίνουν οι χυμοί στα κλήματα. » (22 Ιανουαρίου) — ο παγετός αυτή την ημερομηνία θεωρείται προάγγελος καλής αμπελουργικής χρονιάς και σηματοδοτεί επίσης την περίοδο του κλαδέματος του αμπελιού.
• « Ιανουάριος με παγωνιά, χρονιά με καρποφορία. » — ένας πολύ παγωμένος Ιανουάριος θεωρείται καλός οιωνός για τη συγκομιδή φρούτων που θα ακολουθήσει.
• « Ο Ιανουάριος μαζεύει τα κούτσουρα, ο Φεβρουάριος τα καίει όλα. » — ο Ιανουάριος είναι ο μήνας για την κοπή και την αποθήκευση των ξύλων, τα οποία καίγονται στη συνέχεια τον Φεβρουάριο.
• « Οι πρώτες 12 ημέρες του Ιανουαρίου προμηνύουν τον καιρό των 12 μηνών του έτους. » (μπεαρνέζικο γνωμικό) — ένας παραστατικός τρόπος να μας παροτρύνει να παρατηρούμε προσεκτικά τον καιρό στις αρχές της χρονιάς.

Φεβρουάριος

• « Αν σπείρεις πράσο της Αγίας Αγαθής, για ένα θα έχεις τέσσερα. » (5 Φεβρουαρίου) — παραδοσιακή περίοδος για τη σπορά πράσων και κρεμμυδιών, ακόμη κι αν το κρύο δεν έχει υποχωρήσει.
• « Ο Φεβρουάριος είναι καλός μήνας για να σπείρεις καρότα και αρακά. » — ένας απλός οδηγός για την έναρξη των πρώτων σπορών της εποχής σε προστατευμένο χώρο.
  Ανακαλύψτε τους σπόρους μας για καρότο Ναντέζ
• « Μέχρι της Αγίας Ευγενίας πρέπει να έχουν τελειώσει όλες οι σπορές. » (7 Φεβρουαρίου) — σύμφωνα με την παράδοση, σηματοδοτεί το τέλος μιας πρώτης περιόδου χειμερινής σποράς.
• « Του Αγίου Βαλεντίνου ο αμπελουργός πρέπει να κρατά το κλαδευτήρι στο χέρι. » (14 Φεβρουαρίου) — επιβεβαιώνει ότι το κλάδεμα του αμπελιού βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη στα μέσα Φεβρουαρίου.
• « Το αμπέλι που κλαδεύεται τον Φεβρουάριο γεμίζει το καλάθι με σταφύλια. » — ο Φεβρουάριος παραμένει κατάλληλη περίοδος για να ολοκληρωθεί το κλάδεμα του αμπελιού, αν δεν έγινε τον Ιανουάριο.
• «Της Αγίας Ονορίνας, ανθίζει ο κράταιγος.» — ορόσημο στα τέλη Φεβρουαρίου για την εμφάνιση των πρώτων μπουμπουκιών στους φράχτες.
• «Πολύ ήπιος Φεβρουάριος, θυμωμένη άνοιξη.» / «Αν ο Φεβρουάριος δεν έχει τις ανεμοθύελλές του, όλοι οι μήνες θα κάνουν τα δικά τους.» — ένας υπερβολικά ήπιος ή ήρεμος Φεβρουάριος προμηνύει ασταθή άνοιξη.

Μάρτιος

• «Ο βοριάς του Μαρτίου και ο άνεμος του Απριλίου φέρνουν πλούτο στη χώρα.» (σαβοϊκό γνωμικό) — ο άνεμος αυτών των αρχών της άνοιξης θεωρείται σημάδι καλών σοδειών που έρχονται.
• «Κλάδεψε την ημέρα του Αγίου Παυλίνου για να έχεις μεγάλα σταφύλια.» (1 Μαρτίου, επίσης αποδίδεται του Αγίου Ομπέν σε ορισμένες περιοχές) — ακόμη ένα ορόσημο των αρχών Μαρτίου για το κλάδεμα των αμπελιών.
• «Κλάδεψε νωρίς, κλάδεψε αργά, τίποτα δεν αξίζει όσο το κλάδεμα του Μαρτίου.» — ο Μάρτιος παραμένει ο μήνας αναφοράς για το κλάδεμα θάμνων και οπωροφόρων δέντρων.
• «Ανεμώδης Μάρτιος, πλούσιος οπωρώνας.» — ο άνεμος του Μαρτίου θεωρείται ότι ευνοεί την επικονίαση των οπωροφόρων δέντρων.
• «Του Αγίου Ιωσήφ, κλάδεψε τα δέντρα του κήπου.» / «Του Αγίου Ιωσήφ, το χελιδόνι πηγαινοέρχεται.» (19 Μαρτίου) — άλλο ένα ορόσημο για το κλάδεμα και τη συμβολική επιστροφή της άνοιξης.
• «Της Αγίας Κουνεγόνδης, η γη ξαναγίνεται γόνιμη.» (3 Μαρτίου) — σηματοδοτεί το ζέσταμα του εδάφους, ευνοϊκό για τις πρώτες σπορές.
• «Σπείρε αρακά του Αγίου Πατρικίου και θα έχεις όσο θέλεις.» (17 Μαρτίου) — παραδοσιακή ημερομηνία που θεωρείται ευνοϊκή για τη σπορά του αρακά.
• «Σπείρε τον αρακά του Αγίου Βενεδίκτου και θα έχεις σοδειά για τρεις μήνες.» (21 Μαρτίου) — η σπορά του αρακά στις αρχές της άνοιξης εξασφαλίζει συγκομιδή σε διαδοχικά στάδια.
• «Η γλυκύτητα του Αγίου Κασιμίρου φοβίζει τους κηπουρούς και τους γεωργούς.» — μια πρόωρη καλοκαιρία στις αρχές Μαρτίου θεωρείται ύποπτη και συχνά ακολουθείται από ψυχρή εισβολή.
• «Η σκόνη του Μαρτίου, χρυσόσκονη.» — ένας ξηρός Μάρτιος θεωρείται καλός οιωνός για τις σοδειές της χρονιάς.
• «Το χιόνι του Μαρτίου καίει το μπουμπούκι.» — μια όψιμη χιονόπτωση μπορεί να βλάψει τα νεαρά μπουμπούκια.
• «Τον Μάρτιο, όποιος σπέρνει πολύ πυκνά, θερίζει λιγοστά.» — προειδοποιεί για την υπερβολικά πυκνή σπορά.
• «Στις είκοσι πέντε Μαρτίου, τα λιβάδια και τα κλήματα θα καθαρίσεις.» (25 Μαρτίου) — ο τελευταίος μεγάλος ανοιξιάτικος καθαρισμός.
• «Ο Μάρτιος σφυροκοπά, ο Απρίλιος μαχαιρώνει.» — λαϊκή εικόνα που σημαίνει ότι ο κακός καιρός του Μαρτίου είναι μερικές φορές απλώς προάγγελος εκείνου του Απριλίου.

Απρίλιος

• « Τον Απρίλιο, μην ξεγυμνωθείς ούτε κατά μία κλωστή. » — υπενθυμίζει ότι μπορεί ακόμη να παγώσει τον Απρίλιο, παρά τις καλές ημέρες.
• « Το λουλούδι του Απριλίου κρέμεται από μια κλωστή. » (παραλλαγή από το Ερώ και τις περιοχές Γκαρ και Λοζέρ) — υπογραμμίζει την ευαισθησία των πρώτων λουλουδιών απέναντι στα τελευταία κύματα ψύχους.
• « Του Αγίου Φουλβέρτου, δεχόμαστε τις μπόρες για τον χειμώνα. » (10 Απριλίου) — οι μπόρες του Απριλίου παραμένουν συχνές.
• « Η ιδιοτροπία του Απριλίου ρίχνει τα λουλούδια και κάνει τους γεωργούς να τρέμουν. » — οι παγετοί και οι δυνατοί άνεμοι του Απριλίου μπορούν να βλάψουν τα λουλούδια των οπωροφόρων δέντρων που βρίσκονται σε πλήρη άνθηση.
• « Του Αγίου Γεωργίου, σπείρε το κριθάρι σου. » (23 Απριλίου) — παραδοσιακό σημάδι για τη σπορά των ανοιξιάτικων σιτηρών.
• « Ο Απρίλιος φέρνει το λουλούδι και ο Μάιος του αποδίδει την τιμή. » — οι οφθαλμοί σχηματίζονται τον Απρίλιο, αλλά τον Μάιο η ανθοφορία αποκαλύπτεται πλήρως.
• « Ο Απρίλιος και ο Μάιος είναι τα κλειδιά της χρονιάς. » — η πλειονότητα των σπορών και των φυτεύσεων της εποχής πραγματοποιείται σε αυτούς τους δύο μήνες.
• « Όταν παγώνει τον Μάρτιο, παγώνει τόσες φορές και τον Μάιο. » (νορμανδική παροιμία) — συνδέει τους όψιμους ανοιξιάτικους παγετούς με εκείνους, πιο πρώιμους, του Μαρτίου.
• « Όταν περάσει το κοκκινωπό φεγγάρι, δεν φοβόμαστε πια τον παγετό. » — η περίοδος του «κοκκινωπού φεγγαριού» (από τα μέσα Απριλίου έως τις αρχές Μαΐου) παραδοσιακά θεωρείται επικίνδυνη για παγετούς.
• « Τον Απρίλιο κλάδεψε όσο χρειάζεται, και τον Μάιο κάνε ό,τι θέλεις. » — ο Απρίλιος παραμένει περίοδος για συγκρατημένο κλάδεμα.

Μάιος

• « Τους τρεις Αγίους των πάγων πάντα να τους αντιμετωπίζεις. » (11-13 Μαΐου) — ο Μαμέρτος, ο Παγκράτιος και ο Σερβάντιος σηματοδοτούν παραδοσιακά το τέλος του κινδύνου των όψιμων παγετών.
• « Άγιοι των πάγων, να είστε προσεκτικοί, γιατί φέρνετε το κρύο του Αγίου Ουρβανού. » (25 Μαΐου) — επεκτείνει την προσοχή έως του Αγίου Ουρβανού.
• « Αφού περάσει ο Άγιος Σερβάντιος, μπορούμε να σπείρουμε. » — επιβεβαιώνει το τέλος των όψιμων παγετών: μπορεί να αρχίσει η μεγάλη ανοιξιάτικη σπορά.
• « Μετά την Αγία Αγγελική, ο κηπουρός δεν φοβάται πια τον παγετό. » — όψιμη επιβεβαίωση ότι ο κίνδυνος παγετού έχει οριστικά περάσει.
• « Ο βροχερός Μάιος κάνει τον αγρότη χαρούμενο. » (παροιμία της Ωβέρνης, Καντάλ) — ένας υγρός Μάιος θεωρείται καλός οιωνός για τις επερχόμενες σοδειές.
• « Στα μέσα του Μαΐου, τελειώνει ο χειμώνας, μα του Αγίου Ονωράτου πόσα πράσινα μπιζέλια! » — οδηγός για τη συγκομιδή των πρώτων αρακάδων.
• « Φασόλι που σπέρνεται του Αγίου Διδύμου αποδίδει μισό σετιέ. » (23 Μαΐου) — παραδοσιακή ημερομηνία που θεωρείται ευνοϊκή για τη σπορά των φασολιών.
• « Η δροσιά του Μαΐου γεμίζει το πατάρι. » — η άφθονη δροσιά τον Μάιο θεωρείται καλός οιωνός για τις σοδειές.
• « Όσο ο Μάιος δεν έχει φτάσει στις είκοσι οκτώ, ο χειμώνας δεν έχει τελειώσει εντελώς. » — καλεί σε προσοχή μέχρι και το τέλος του Μαΐου.
• « Τέτοιος ο κηπουρός, τέτοιος και ο κήπος. » — μια διαχρονική υπενθύμιση: ένας κήπος αντανακλά πάντα τη φροντίδα που του προσφέρουμε.

Ιούνιος

• « Τον Μάιο κάνε ό,τι σου αρέσει· τον Ιούνιο φάε ό,τι σου έρθει. » — ο Μάιος είναι ο μήνας όλων των εργασιών· τον Ιούνιο αρχίζουν ήδη οι πρώτες συγκομιδές.
• « Όταν οι αγελάδες βγαίνουν στο λιβάδι, σπείρε τα πράσα σου. » — η έξοδος των ζώων για βοσκή σηματοδοτεί την κατάλληλη στιγμή για τη σπορά των πράσων.
  Ανακαλύψτε τους σπόρους πράσου μας
• « Από τον Άγιο Πέτρο ως τον Άγιο Παύλο, φύτεψε πράσα και λάχανα. » (29 Ιουνίου) — παραδοσιακό χρονικό διάστημα για τη μεταφύτευση χειμωνιάτικων πράσων και λάχανων.
• « Του Αγίου Βαρνάβα, σπέρνουμε το γογγύλι. » (11 Ιουνίου) — παραδοσιακός οδηγός για τη σπορά των καλοκαιρινών γογγυλιών.
• « Αν βρέξει του Αγίου Μεδάρδου, θα βρέχει σαράντα μέρες αργότερα, εκτός αν έρθει ο Άγιος Βαρνάβας να το σταματήσει. » (8-11 Ιουνίου) — μία από τις πιο γνωστές μετεωρολογικές παροιμίες της χρονιάς.
• « Του Αγίου Αντωνίου της Παδούης, πάντα γλυκός καιρός. » (13 Ιουνίου) — παραδοσιακός οιωνός για ήπιο καιρό στα μέσα Ιουνίου.
• « Η βροχή του Αγίου Ιωάννη παίρνει το ψαλίδι του αμπελουργού και το καλάθι του κηπουρού. » (24 Ιουνίου) — η βροχή αυτή την ημερομηνία θεωρείται σημάδι κακών σοδειών που έρχονται.
• « Τον Ιούνιο, πολλή βροχή και ο κηπουρός πλήττει. » — η υπερβολική βροχή τον Ιούνιο ευνοεί τις ασθένειες στα νεαρά φυτά.
• « Ένα σκάλισμα αξίζει όσο δύο ποτίσματα. » — το τακτικό σκάλισμα τον Ιούνιο περιορίζει την εξάτμιση και την ανάγκη για πότισμα.

Ιούλιος

• « Όταν αρχίσει ο Ιούλιος, ακόνισε το δρεπάνι σου. » — σηματοδοτεί την περίοδο συγκομιδής των δημητριακών και του θερισμού των χόρτων.
• « Όποιος θέλει όμορφα γογγύλια, τα σπέρνει τον Ιούλιο. » — παραδοσιακός οδηγός για τη σπορά των φθινοπωρινών γογγυλιών.
• « Αγία Άννα, βάλε το κρέας στο σανό και το σιτάρι στη γη » — « Της Αγίας Άννας, βάλε το κρέας στο σανό και το σιτάρι στη γη. » (βρετανική παροιμία, 26 Ιουλίου) — σηματοδοτεί το τέλος της συγκομιδής του σανού και την έναρξη της σποράς του χειμωνιάτικου σιταριού στη Βρετάνη.
• Ιούλιος χωρίς καταιγίδα, πείνα στο χωριό. — ένας υπερβολικά ξηρός Ιούλιος θα έθετε σε κίνδυνο τις συγκομιδές του τέλους του καλοκαιριού.

Αύγουστος

• «Τον Αύγουστο, μάζευε τα φρούτα σου χωρίς καθυστέρηση.» — περίοδος πλήρους συγκομιδής για ντομάτες, ροδάκινα και μελιτζάνες.
• «Του Αγίου Άβελ, φτιάξε τις μαρμελάδες από μιραμπέλες.» (5 Αυγούστου) — σηματοδοτεί την έναρξη της εποχής των μιραμπέλ.
• «Όποιος σπέρνει του Αγίου Λαυρεντίου, χάνει τον σπόρο του.» (10 Αυγούστου) — η τόσο όψιμη σπορά το καλοκαίρι θεωρείται αργοπορημένη για πολλές καλλιέργειες.
• «Όταν ο Αύγουστος είναι καλός, αφθονία στο σπίτι.» / «Αν ο Αύγουστος είναι όμορφος, είναι σημάδι πως ο χειμώνας θα είναι καλός.» — ένας ευνοϊκός Αύγουστος θεωρείται καλός οιωνός για ολόκληρη τη χρονιά.
• «Ο ξηρός Αύγουστος είναι για κρασί, ο υγρός Αύγουστος για λάδι.» — το σταφύλι προτιμά την ξηρασία, η ελιά την υγρασία.
• «Η βροχή του Αυγούστου φέρνει τρούφες και κάστανα.» — οι βροχές του Αυγούστου θεωρείται ότι ευνοούν καλή συγκομιδή τρούφων και κάστανων το φθινόπωρο.

Σεπτέμβριος

• «Ο Σεπτέμβρης λέγεται Μάης του φθινοπώρου.» — ο Σεπτέμβριος θεωρείται ότι προσφέρει στον κήπο εξίσου ευνοϊκές συνθήκες με τον Μάιο την άνοιξη.
• «Του Αγίου Ονησιφόρου, ο χυμός των φυτών κοιμάται.» (6 Σεπτεμβρίου) — συμβολίζει την επιβράδυνση της βλάστησης.
• «Της Αγίας Βασίλισσας, σπείρε τους σπόρους σου.» (7 Σεπτεμβρίου) — παραδοσιακό ορόσημο για τις τελευταίες φθινοπωρινές σπορές.
• «Του Αγίου Απολλιναρίου, η τελευταία σπορά μαρουλιού στο χωράφι.» (12 Σεπτεμβρίου) — η τελευταία παραδοσιακή ημερομηνία για τη σπορά μαρουλιού πριν από τον χειμώνα.
  Ανακαλύψτε τους σπόρους μας Μαρουλιού Ρομάνα
• «Του Τιμίου Σταυρού, μάζεψε τα μήλα και ράβδισε τα καρύδια.» (14 Σεπτεμβρίου) — χρονικό ορόσημο για την έναρξη της συγκομιδής μήλων και καρυδιών.
• «Του Αγίου Δαμιανού, βρίσκεις καρύδια γεμάτους τους δρόμους.» — η συγκομιδή των καρυδιών παραδοσιακά ξεκινά τον Σεπτέμβριο.
• «Από του Αγίου Μιχαήλ έως των Αγίων Πάντων, όργωνε με γοργό ρυθμό.» (29 Σεπτεμβρίου) — προτρέπει να αξιοποιείται αυτή η περίοδος για την προετοιμασία του εδάφους πριν από τον χειμώνα.
• «Τον Σεπτέμβρη, αν ανθίσει η λυγαριά, ωριμάζουν τα σταφύλια.» / «Τον Σεπτέμβρη, η ψιλή βροχή είναι καλή για το αμπέλι.» — δύο παρατηρήσεις που συνδέουν τη βλάστηση του Σεπτεμβρίου με την ωρίμανση των σταφυλιών.

Οκτώβριος

• «Βροχή του Οκτώβρη, ψωμί του Δεκέμβρη.» (βρετανική παροιμία) — οι φθινοπωρινές βροχές θεωρούνται ευεργετικές για τις καλλιέργειες σιτηρών.
• «Του Αγίου Διονυσίου, μάζεψε τα φρούτα σου.» (9 Οκτωβρίου) — η τελευταία παραδοσιακή ευκαιρία για να ολοκληρωθεί η συγκομιδή του οπωρώνα.
• «Του Αγίου Λουκά, το παντζάρι γίνεται ζάχαρη.» (18 Οκτωβρίου) — το παντζάρι, που έμεινε στο έδαφος όλο το καλοκαίρι, έχει ολοκληρώσει τη συσσώρευση των σακχάρων του.
  Ανακαλύψτε τους σπόρους μας για παντζάρι Chioggia
• «Λίγο καλοκαίρι μπορεί ακόμη να επιστρέψει γύρω από του Αγίου Ζερό.» (13 Οκτωβρίου) — είναι πιθανή μια πρόσκαιρη άνοδος της θερμοκρασίας στα μέσα Οκτωβρίου, χωρίς να προμηνύει μόνιμη επιστροφή του καλού καιρού.
• «Του Αγίου Σίμωνα και του Αγίου Ιούδα, ο χειμώνας έφτασε.» (28 Οκτωβρίου) — συμβολικά σηματοδοτεί τη μετάβαση στην ψυχρή εποχή.
• «Όργωσε με νέο φεγγάρι και η σοδειά σου θα είναι καλή.» — μία από τις σπάνιες παροιμίες που συνδυάζουν άμεσα το ημερολόγιο των αγίων με το σεληνιακό ημερολόγιο.
• «Τον Οκτώβρη, όποιος δεν λιπαίνει καλά δεν θα récolte τίποτα.» — το στρώσιμο εδαφοκάλυψης και η λίπανση του εδάφους τον Οκτώβριο θρέφουν τις καλλιέργειες της επόμενης άνοιξης.

Νοέμβριος

• «Της Αγίας Αικατερίνης, κάθε ξύλο ριζώνει.» (25 Νοεμβρίου) — η πιο γνωστή παροιμία του ημερολογίου των κηπουρών.
• «Σπείρε τα καρότα σου την ημέρα της Αγίας Αικατερίνης και θα έχεις πολύ παχιά καρότα.» — παραλλαγή που εφαρμόζεται εδώ στη σπορά χειμερινών καρότων υπό κάλυψη.
  Ανακαλύψτε τους σπόρους μας για καρότο Ναντέζ
• «Του Αγίου Μαρτίνου, δοκίμασε το κρασί σου.» (11 Νοεμβρίου) — παραδοσιακά σηματοδοτεί την ώρα να δοκιμαστεί το νέο κρασί της χρονιάς.
• «Όποιος φυτεύει κατά την περίοδο της Advent κερδίζει έναν χρόνο.» — η φύτευση στις αρχές του χειμώνα αφήνει χρόνο στις ρίζες να εγκατασταθούν καλά.
• «Μετά του Αγίου Κλήμεντα, βροχή και άνεμος.» (23 Νοεμβρίου) — προαναγγέλλει την άφιξη των κακοκαιριών του τέλους του φθινοπώρου.
• «Τον Νοέμβρη, όποιος δεν λιπαίνει τίποτα δεν récolte τίποτα.» — η τελευταία ευκαιρία για εμπλουτισμό του εδάφους πριν από τον πλήρη χειμώνα.

Δεκέμβριος

• «Το σιτάρι της Αγίας Βαρβάρας, αν φυτρώσει καλά, είναι σημάδι επερχόμενης αφθονίας.» (προβηγκιανή παράδοση, 4 Δεκεμβρίου) — βάζουν σιτάρι να φυτρώσει σε μικρά μπολ· ένα όμορφο φύτρωμα προμηνύει καλή χρονιά.
• «Αν του Αγίου Ελοΐ κάνει πολύ κρύο, το μεγάλο κρύο κρατά τέσσερις μήνες.» (1 Δεκεμβρίου) — μετεωρολογική παροιμία που προμηνύει μακρύ χειμώνα σε περίπτωση πρώιμου ψύχους.
• «Της Αγίας Νικαise γεννιούνται οι παγωνιές.» (9 Δεκεμβρίου) — παραδοσιακά σηματοδοτεί την άφιξη των πρώτων ισχυρών παγετών του χειμώνα.
• «Ο Δεκέμβρης παίρνει και δεν επιστρέφει.» — υπενθυμίζει ότι η βλάστηση μπαίνει σε πλήρη λήθαργο.

---

Παροιμίες του λαχανόκηπου για όλους τους μήνες

• «Σπείρε τα καρότα σου του Αγίου Ιωσήφ και ξερίζωσέ τα του Αγίου Μιχαήλ.» (19 Μαρτίου – 29 Σεπτεμβρίου) — πλήρες ημερολόγιο για το καρότο, από τη σπορά έως τη συγκομιδή.
• «Όταν ανθίζουν οι πρίμουλες, είναι ώρα να σπείρεις τα καρότα.» — η ανθοφορία των πρίμουλων χρησιμεύει ως φυσικός δείκτης για τη σπορά.

Παροιμίες για τα καρποφόρα δέντρα και τον οπωρώνα

• «Μόλις αρχίσει ο Φεβρουάριος, θα μπορείς να κλαδεύεις κάθε καρποφόρο δέντρο.» — παλιός χρονικός δείκτης που τοποθετεί την έναρξη του κλαδέματος των καρποφόρων δέντρων ήδη από τον Φεβρουάριο.
• «Τα καρποφόρα δέντρα ευδοκιμούν λίγο όταν τα φυτεύουμε υπερβολικά κοντά το ένα στο άλλο.» — υπενθυμίζει τη σημασία των σωστών αποστάσεων μεταξύ των δέντρων.
• «Χωρίς κοπριά, καλό έδαφος δεν γίνεται· με κοπριά, σίγουρος ο καλός καρπός.» — τονίζει τον ρόλο της λίπανσης του εδάφους στην ποιότητα των καρπών.
• «Όποιος κλαδεύει το δέντρο του φροντίζει τους απογόνους του.» — ένα σωστό κλάδεμα σήμερα προετοιμάζει τη ζωτικότητα του δέντρου για τα επόμενα χρόνια.
• «Τα δέντρα που μπολιάζονται με νέα Σελήνη δεν δίνουν καρπούς παρά μόνο έπειτα από τριάντα χρόνια.» — πεποίθηση που συνδέει την επιτυχία του μπολιάσματος με τη σεληνιακή φάση και πρέπει να λαμβάνεται ως στοιχείο λαογραφίας.
• «Κόβουμε τα δέντρα που προορίζονται για ξυλεία κατά το γέρμα της Σελήνης, ώστε να μην τα προσβάλουν σκουλήκια.» — παραδοσιακά, η ξυλεία κοβόταν κατά τη φθίνουσα Σελήνη, η οποία θεωρούνταν ότι την προστατεύει από τα έντομα.

Παροιμίες για τα λουλούδια

• «Κανένα δέντρο δεν έδωσε καρπούς χωρίς πρώτα να έχει λουλούδια.» — η ανθοφορία είναι απαραίτητο στάδιο πριν από κάθε καρποφορία.
• «Ο άνεμος δεν ρίχνει όλα τα λουλούδια· ο ήλιος δεν ωριμάζει όλα τα φρούτα.» — προσκαλεί στο μέτρο: οι καιρικές μεταβολές δεν επηρεάζουν ποτέ ομοιόμορφα ολόκληρο τον κήπο.

---

Από πού προέρχονται όλες αυτές οι παροιμίες;

Οι περισσότερες από αυτές τις παροιμίες μεταδίδονταν από περιοχή σε περιοχή στο πέρασμα των αιώνων και σήμερα θεωρούνται μέρος της συνολικής γαλλικής προφορικής κληρονομιάς. Ωστόσο, ορισμένες παραμένουν έντονα συνδεδεμένες με μια συγκεκριμένη περιοχή ή γλώσσα (βρετονική, σαβοϊκή, οβερνιάτικη, μπεαρνέζικη, προβηγκιανή, νορμανδική...) — το έχουμε επισημάνει κάθε φορά που ήταν δυνατό να προσδιοριστεί η προέλευση.

Για να βρείτε ολόκληρη τη βάση των παροιμιών μας, καθώς και το πλήρες σεληνιακό ημερολόγιο:

Συμβουλευτείτε τη σελίδα μας «Κηπουρική με τη Σελήνη»

---

Εν συντομία

Από το Καντάλ έως τη Βρετάνη, περνώντας από τη Σαβοΐα και την Προβηγκία, κάθε περιοχή έχει τις δικές της λέξεις για να πει το ίδιο πράγμα: παρατηρούμε τη φύση για να καλλιεργούμε καλύτερα. Εσείς επιλέγετε τα αγαπημένα σας!

Ανακαλύψτε όλη τη γκάμα μας με σπόρους λαχανικών